Η κατάληξη ήμισι/-μισι

Επιχείρηση και Εταιρεία 1. Ο όρος "Επιχείρηση" είναι οικονομική έννοια και σημαίνει την οικονομική μονάδα, η οποία έχει αυτοτελή οργάνωση των παραγωγικών συντελεστών και επιδιώκει το μέγιστο δυνατό κέρδος, ανεξάρτητα από τη νομική μορφή που έχει περιβληθεί και τον αριθμό των επιχειρηματιών (π.χ. μετόχων, εταίρων κλπ) που τη συναποτελούν. Η επιχείρηση μπορεί να είναι ιδιωτική ή δημόσια ή μικτής οικονομίας ή κρατικά ελεγχόμενη, ενώ μπορεί να έχει δημιουργηθεί από ένα πρόσωπο (ατομική επιχείρηση) ή περισσότερα πρόσωπα (εταιρική επιχείρηση). Έτσι π.χ. επιχείρηση είναι ένα κατάστημα πώλησης ενδυμάτων, μια βιοτεχνία εσωρούχων, ένα πρακτορείο ταξιδίων, μια βιομηχανία παραγωγής αυτοκινήτων, ένα διυλιστήριο πετρελαίου, μια τράπεζα κλπ. Επιχείρηση, όμως, είναι και η ΔΕΗ, δηλαδή η κρατικά ελεγχόμενη εταιρεία παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος (ήδη λειτουργεί ως ανώνυμη εταιρία εισηγμένη στο Χρηματιστήριο) κλπ. 2. Ο όρος "Εταιρεία" είναι νομική έννοια και σημαίνει την ένωση δύο ή περισσοτέρων προσώπων για την επιδίωξη ενός κοινού σκοπού, ιδίως οικονομικού. Είναι δηλαδή ένα νομικό πρόσωπο (όχι φυσικό όπως ο άνθρωπος) επειδή το αναγνωρίζει ως πρόσωπο ο νόμος, επειδή του απονέμει δικαιώματα και υποχρεώσεις. Η εταιρεία μπορεί να είναι: α) "Αστική", όταν έχει μη οικονομικό σκοπό, όπως π.χ. πολιτιστικό, ανθρωπιστικό, κλπ (π.χ. Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών, Φιλεκπαιδευτική εταιρεία, Ελεήμων Εταιρεία Αθηνών, Εταιρεία προστασίας ζώων κλπ.). Είναι ένας νομικός θεσμός που υποκαθιστά το "σωματείο", όταν δεν υπάρχει ο απαραίτητος αριθμός προσώπων. β) "Εμπορική", όταν έχει οικονομικό ή κερδοσκοπικό σκοπό και έχει περιβληθεί έναν από τους τύπους (μορφές) του Εμπορικού δικαίου (αρχή του "κλειστού αριθμού" των εμπορικών εταιρειών), όπως η Ανώνυμη εταιρεία, η ομόρρυθμη, η ετερόρρυθμη, η ΕΠΕ κλπ. 3. Συμπέρασμα. Οι έννοιες "επιχείρηση" και "εταιρεία" είναι επαλλάσσουσες, δηλαδή συμπίπτουν εν μέρει ως προς το πλάτος τους (δύο κύκλοι που εφάπτονται εν μέρει). Συνεπώς, υπάρχουν επιχειρήσεις που είναι και εταιρείες (π.χ. Ομόρρυθμη, ετερόρρυθμη, Ανώνυμη κλπ.), υπάρχουν όμως και επιχειρήσεις που δεν είναι εταιρείες (π.χ. όλες οι ατομικές επιχειρήσεις). Αντίστροφα τώρα, υπάρχουν εταιρείες που είναι και επιχειρήσεις (π.χ. Ανώνυμη, ομόρρυθμη, ετερόρρυθμη κλπ) ενώ υπάρχουν και εταιρείες που δεν είναι επιχειρήσεις (π.χ. Ελεήμων εταιρεία Αθηνών, Εταιρεία προστασίας ζώων κλπ.). Επομένως, όταν θέλουμε να προσδιορίσουμε μια οικονομική μονάδα, ορθότερο είναι να χρησιμοποιούμε τον όρο "επιχείρηση" και όχι τον όρο "εταιρεία", αφού εκείνο που γνωρίζουμε και θέλουμε να προσδιορίσουμε είναι την οργανωμένη οικονομική μονάδα που έχει ορισμένο αντικείμενο δραστηριότητας (π.χ. επιχείρηση πώλησης ηλεκτρονικών συστημάτων, επιχείρηση κατασκευής ή πώλησης παπουτσιών, ενδυμάτων κλπ.) και δεν μας ενδιαφέρει η νομική μορφή της, την οποία, άλλωστε, δεν είναι εύκολο να γνωρίζουμε, αφού αυτό προϋποθέτει ότι έχουμε πληροφορηθεί τη νομική μορφή της από τα τιμολόγιά της, το εταιρικό της, τον ισολογισμό της κλπ (π.χ. Ο.Ε., Ε.Ε., ΑΕ, ΕΠΕ κλπ) οπότε δεν είναι ατομική επιχείρηση. 4. Παρατηρήσεις - Κριτική Πρόκειται για μια τεράστια εννοιολογική σύγχυση που έχει γίνει πια κατεστημένο στην καθημερινή μας γλώσσα. Αφενός, η επιχείρηση (από το ρήμα ¨επιχειρώ¨) είναι η οικονομική, παραγωγική και ζωντανή δραστηριότητα, που κάνει το μαγαζί, το εργοστάσιο, το κανάλι, και η προσπάθεια ενός ή περισσότερων ανθρώπων να παράγουν έργο, να προσφέρουν υπηρεσίες και να βγάλουν κέρδος. Αφετέρου, η εταιρεία (από τον εταίρο/σύντροφο) είναι καθαρά η νομική μορφή, το «ένδυμα» που φοράει μια επιχείρηση για να λειτουργεί σύμφωνα με τον νόμο (π.χ. Α.Ε., Ε.Π.Ε., Ι.Κ.Ε.). Μια επιχείρηση μπορεί να ανήκει σε μια εταιρεία, αλλά οι δύο λέξεις δεν είναι ταυτόσημες. Το να λέμε «δουλεύω σε μια μεγάλη εταιρεία» αντί για «σε μια μεγάλη επιχείρηση», ή «άνοιξα εταιρεία» αντί για «έστησα μια επιχείρηση», αφαιρεί όλη την ουσία της δημιουργίας και του ρίσκου («επιχειρώ») και την αντικαθιστά με ένα στεγνό, γραφειοκρατικό και νομικό χαρτί. Είναι ακόμα ένα δείγμα του πώς η καθημερινή χρήση ισοπεδώνει τις λέξεις, χάνοντας την πραγματική τους σημασία και τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας. Στη χώρα μας οι άνθρωποι φοβούνται να πούν τη λέξη επιχείρηση. Η λέξη «επιχείρηση» έχει σχεδόν δαιμονοποιηθεί στην Ελλάδα και η αποφυγή της δεν είναι καθόλου τυχαία. Υπάρχει ένας βαθύς φόβος και μια προκατάληψη γύρω από αυτήν, που ξεκινά από το παρελθόν και συντηρείται μέχρι σήμερα. Τα τηλεοπτικά κανάλια, οι πολιτικοί αλλά και οι ίδιες οι επιχειρήσεις την αποφεύγουν για τρεις βασικούς λόγους: α) Το αρνητικό φορτίο των περασμένων δεκαετιών: Για πολλά χρόνια στην Ελλάδα, η λέξη «επιχειρηματίας» ή «επιχείρηση» είχε συνδεθεί στο μυαλό μεγάλου μέρους της κοινωνίας με την εκμετάλλευση, τη διαπλοκή με το κράτος («μεγαλοεργολάβοι») και το εύκολο κέρδος. Έτσι, το να πεις «επιχείρηση» ακούγεται στα αυτιά κάποιων «σκληρό», ενώ το «εταιρεία» ακούγεται πιο ουδέτερο, απρόσωπο και ακίνδυνο. β) Η ωραιοποίηση του κέρδους: Η λέξη «επιχειρώ» εμπεριέχει το ρίσκο, το κέρδος και τη δημιουργία. Στην τηλεοπτική και πολιτική γλώσσα, όμως, υπάρχει μια υποκρισία: θέλουν τα χρήματα της αγοράς, αλλά θέλουν να φαίνονται και «κοινωνικά ευαίσθητοι». Το «εταιρεία» ή το «brand» (ακόμα χειρότερα) βοηθάει στο να κρυφτεί η καθαρά οικονομική πλευρά της δραστηριότητας. γ) Η υιοθέτηση της ξένης ορολογίας: Η λέξη "business" μεταφράζεται στα ελληνικά ως επιχείρηση, αλλά οι διαφημιστές προτίμησαν το "corporation" (εταιρεία) για να δώσουν έναν αέρα αμερικανικού τύπου, θεωρώντας το πιο σύγχρονο. Συμπέρασμα. Αυτός ο φόβος μπροστά στις καθαρές λέξεις δείχνει μια κοινωνία που δυσκολεύεται να αποδεχτεί την πραγματικότητα: ότι η επιχείρηση είναι ο κινητήρας της οικονομίας, ο τόπος που παράγει πλούτο και θέσεις εργασίας, και δεν υπάρχει τίποτα μεμπτό σε αυτό όταν λειτουργεί με κανόνες. Πιθανότατα αυτός ο φόβος για τη λέξη επιχείρηση κρύβει και μια γενικότερη καχυποψία της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στην ιδιωτική πρωτοβουλία και την αγορά.